पूर्वी नेपालको ओझेलमा परेको धार्मिक पर्यटकीय गन्तव्य हो, शिवधारा । संखुवासभाको मकालु गाउँपालिकास्थित शिवधारा समुन्द्री सतहबाट चार हजार ६ सय मिटरको उचाइमा पर्छ । वरुण नदीको शिर शिवधारालाई तीर्थस्थलका रूपमा लिइन्छ । धार्मिक आस्थासँगै प्राकृतिक रूपमा पनि सुन्दर गन्तव्य हो, शिवधारा । यसको पर्याप्त प्रचारप्रसार नहुँदा ओझेलमा परेको साहित्यकार ताराबहादुर बुढाथोकी बताउँछन् ।

‘शिवधाराको महिमाका बारेमा प्रचारप्रसार भएन । त्यहाँसम्म पुग्ने सडक र बाटोघाटोको अवस्था पनि राम्रो नहुँदा ओझेलमा परेको छ,’ मकालु साहित्य समाजका अध्यक्ष बुढाथोकी भन्छन् । यो पूर्वी क्षेत्रको तीर्थस्थल भएको मकालु गाउँपालिकाकी कार्यबाहक अध्यक्ष चमेली राई बताउँछिन् । यसको प्रवर्द्धनका लागि गाउँपालिकाले योजना बनाइरहेको उनी बताउँछिन् । ‘शिवधारा वाङ्मय यात्राको यात्रा संस्मरणात्मक पुस्तक र डकुमेन्ट्रीसमेत निर्माण गर्ने योजना बनाएका छौँ,’ उनी भन्छिन् ।

शिवधारा गुफा

शिवधारामा गुफा पनि छ । यो २५ मिटर उचाइ र २० मिटर लम्बाइ तथा चौडाइ रहेको छ । पहराबीचबाट निरन्तर पानीको धारा झरिरहन्छ । त्यो धारालाई शिवजीको जटाबाट पानी झरेको भन्ने धार्मिक विश्वास छ । यो धारा हल्लिरहन्छ । नुहाउँदा धर्मात्मा मानिसको टाउकामा मात्रै पर्छ भन्ने जनविश्वास पनि छ । शिवधाराको अर्कोपट्टि पार्वती गुफा छ ।

चारदिने यात्रा

संखुवासभाको सदरमुकाम खाँदबारीबाट हिँडेको चार दिनपछि मात्रै शिवधारा पुगिन्छ । पहिलो दिन खाँदबारीबाट ३८ किलोमिटर टाढाको मकालु गाउँपालिकास्थित नुमसम्म पुगिन्छ । यहाँसम्म यातायातको सुविधा छ । त्यसपछि पैदल हिँड्नुपर्छ । त्यहाँबाट हिँडेपछि सेदुवा बास बस्न पुगिन्छ ।

दोस्रो दिन सेदुवाबाट बिहानै उठेर हिँड्दा खाना खान टाँसीगाउँ र बेलुकीको बास खुङ्मामा हुन्छ । तेस्रो दिन खुङ्माबाट उठेर बिहानको खाना खान ठूलोडाँडा र बेलुकीको बास दोबाटेमा हुन्छ । दोबाटेदेखि याङ्लेखर्क र त्यहाँबाट तीन घन्टामा हिँडेपछि चौथो दिन मात्रै शिवधारा आउँछ ।