बुढानीलकण्ठ नगरपालिकाले आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ का लागि रु. ३ अर्ब ४५ करोड बराबरको बजेट सार्वजनिक गरेको छ। नगरसभाको १८औँ अधिवेशनअन्तर्गत तेस्रो बैठकमा नगर उपप्रमुख अनिता लामाले प्रस्तुत गरेको उक्त बजेटले शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि तथा पूर्वाधारलाई मुख्य प्राथमिकतामा राख्दै विकासमुखी नीति अघि सारेको देखिन्छ।
तर बजेटले देखाएको महत्वाकांक्षा र स्थानीय तहमा देखिएका वास्तविक चुनौतीबीच सन्तुलन कसरी कायम हुन्छ भन्ने विषयमा नगरवासीबीच बहस सुरु भएको छ।
बजेटको संरचना र प्राथमिकता
कुल बजेटमध्ये रु. १ अर्ब ४३ करोड ३३ लाख चालु खर्चका लागि छुट्याइएको छ भने रु. २ अर्ब १ करोड ६६ लाख पुँजीगत खर्चका लागि विनियोजन गरिएको छ। पुँजीगत खर्चको उच्च हिस्सा रहेकोले नगरपालिकाले पूर्वाधार विस्तार, सडक सुधार, शहरी विकास तथा सेवा प्रवाह सुदृढीकरणलाई प्राथमिक लक्ष्य बनाएको संकेत गर्छ।
क्षेत्रगत विनियोजनअनुसार:
- शिक्षा क्षेत्रमा रु. ९ करोड
- स्वास्थ्य क्षेत्रमा रु. १४ करोड २५ लाख
- कृषि क्षेत्रमा रु. ९० लाख
विशेषगरी स्वास्थ्य र शिक्षामा गरिएको लगानीलाई सकारात्मक रूपमा लिइएको छ, तर कृषि क्षेत्रमा छुट्याइएको रकम अपेक्षाकृत न्यून भएको भन्दै केही सरोकारवालाले प्रश्न उठाएका छन्।
आर्थिक स्रोत र कार्यान्वयनको यथार्थ
चालु आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को आय विवरणअनुसार आन्तरिक आयतर्फ रु. ४४ करोड ७७ लाखभन्दा बढी र बाह्य आयतर्फ रु. १ अर्ब २३ करोड ९९ लाखभन्दा बढी संकलन भएको छ। कुल संकलन लक्ष्यको ८१.४२ प्रतिशत पुग्नुले राजस्व व्यवस्थापनमा सुधार भए पनि लक्ष्य पूर्ण रूपमा हासिल नहुनु चुनौतीका रूपमा देखिएको छ।
वडाध्यक्ष नवराज भट्टराईले प्रस्तुत गरेको आर्थिक सर्वेक्षण प्रतिवेदनले पनि राजस्व संकलन, विकास कार्यक्रमको कार्यान्वयन दर, र परियोजना सम्पन्न हुने गति अपेक्षाभन्दा ढिलो रहेको संकेत गरेको छ।
स्थानीय नागरिकको आवाज र अपेक्षा
नगरवासीहरूले बजेटलाई “विकासमुखी तर कार्यान्वयनमा प्रश्न उठ्ने” प्रकारको दस्तावेजका रूपमा लिएका छन्।
- केही स्थानीय बासिन्दाले सडक विस्तार र ढल व्यवस्थापन अझै अपूर्ण रहेको भन्दै बजेट कार्यान्वयनलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताएका छन्।
- स्वास्थ्य क्षेत्रमा बजेट बढे पनि वडा तहका स्वास्थ्य चौकीहरूमा औषधि अभाव र जनशक्ति कमी रहेको गुनासो छ।
- युवाहरूले रोजगारी सिर्जनाका कार्यक्रम स्पष्ट नभएको भन्दै आलोचना गरेका छन्।
- व्यवसायी वर्गले कर वृद्धि र प्रशासनिक प्रक्रिया अझै जटिल रहेको भन्दै सरलिकरणको माग गरेका छन्।
एक स्थानीय बासिन्दाका अनुसार, “बजेट ठूलो देखिन्छ तर हाम्रो टोलमा अझै बाटो, पानी र ढलको समस्या उस्तै छ। कागजमा विकास धेरै छ, जमिनमा कम।”
प्रमुख चुनौतीहरू
नगरपालिकाले आगामी वर्षका लागि महत्वाकांक्षी लक्ष्य राखे पनि कार्यान्वयनमा निम्न चुनौतीहरू देखिन्छन्:
- राजस्व लक्ष्य र वास्तविक संकलनबीचको अन्तर
आन्तरिक आय अपेक्षाभन्दा कम उठ्दा विकास योजनामा ढिलाइ हुने जोखिम छ। - पूर्वाधार परियोजनाको ढिलाइ
ठेक्का व्यवस्थापन, प्राविधिक क्षमता र समन्वयको कमीले परियोजनाहरू समयमै सम्पन्न नहुने समस्या दोहोरिन सक्छ। - जनशक्ति र सेवा प्रवाह समस्या
स्वास्थ्य र शिक्षामा जनशक्ति अभावले सेवा गुणस्तरमा असर पारिरहेको छ। - बढ्दो शहरीकरणको दबाब
अनियन्त्रित बसोबास, ट्राफिक समस्या र फोहोर व्यवस्थापन जस्ता मुद्दा अझै चुनौतीपूर्ण छन्। - पारदर्शिता र निगरानीको प्रश्न
बजेट खर्चको निगरानी प्रणाली प्रभावकारी नभएको भन्दै नागरिकस्तरबाट पारदर्शिताको माग बढ्दो छ।
बुढानीलकण्ठ नगरपालिकाको बजेटले दीगो विकास, सेवा सुधार र पूर्वाधार विस्तारलाई केन्द्रमा राखेको देखिन्छ। तर नागरिकको दैनिक जीवनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने कार्यान्वयन पक्ष नै यसको सफलता वा असफलताको निर्णायक आधार हुनेछ।
प्रतिकृयाहरु