काठमाडौँ । बिहीबार साँझ काठमाडौँको नक्सालबाट नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका पूर्वअध्यक्ष तथा प्रतिष्ठित व्यवसायी शेखर गोल्छा पक्राउ परेसँगै नेपालको कर्पोरेट क्षेत्रमा ठूलो हलचल पैदा भएको छ। केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो (सीआईबी) ले उनलाई नियन्त्रणमा लिएपछि यो पक्राउको सम्बन्ध केवल सामान्य वित्तीय त्रुटी मात्र नभई एक वृहत् 'इन्साइडर ट्रेडिङ' र शेयर बजार चलखेलसँग जोडिएको खुलासा भएको छ।

१. पक्राउको मुख्य कारण: धितोपत्र ऐन उल्लंघन

सीआईबी प्रमुख एआईजी डा. मनोज केसीका अनुसार, गोल्छालाई नेपाल धितोपत्र बोर्ड (SEBON) को गोप्य छानबिन प्रतिवेदनका आधारमा पक्राउ गरिएको हो। उनीमाथि धितोपत्रसम्बन्धी ऐन, २०६३ को दफा ९४, ९५, ९६ र ९८ बमोजिमका कसुरहरूमा अनुसन्धान सुरु गरिएको छ।

मुख्य आरोपहरू यसप्रकार छन्:

• इन्साइडर ट्रेडिङ: कम्पनीको भित्री सूचना प्रयोग गरेर शेयरको मूल्यमा गैरकानूनी चलखेल गरेको।

• शेयर बजार कर्नरिङ: विभिन्न बीमा कम्पनीहरूको फन्ड प्रयोग गरी निश्चित कम्पनीहरूको शेयर मूल्य कृत्रिम रूपमा बढाएको।

• मिलेमतो (Syndicate): हिमालयन रि-इन्स्योरेन्स लगायतका प्रकरणमा विवादित व्यवसायी दीपक भट्ट र अन्य व्यावसायिक घरानाहरूसँग मिलेर अर्बौँको 'सेटिङ' गरेको।

२. ३.७३ अर्बको ठगी र 'दीपक भट्ट कनेक्सन'

अनुसन्धानका क्रममा देखिएको सबैभन्दा ठूलो पक्ष ३.७३ अर्ब रुपैयाँ बराबरको ठगी प्रकरण हो। प्राप्त जानकारी अनुसार, गोल्छा लगायतका ५ जना ठूला व्यवसायीहरूले एउटा अनौपचारिक गठबन्धन बनाएर शेयर बजारमा लगानी गरेका थिए। तर, सो रकम विवादास्पद व्यवसायी दीपक भट्टमार्फत अन्यत्रै मोडिएको र शेयर खरिदमा 'इन्साइडर ट्रेडिङ' भएको दाबी गरिएको छ।

भित्री स्रोतका अनुसार: केही समयअघि भएको एउटा आकस्मिक बैठकमा गोल्छा लगायतका व्यवसायीहरूले हराएको रकमबारे सोधखोज गर्दा व्यवसायी सुलभ अग्रवालले माफी माग्दै गोल्छाको खुट्टा समेत ढोगेको चर्चा बाहिर आएको थियो ।

३. दोहोरो अनुसन्धान: सीआईबी र सम्पत्ति शुद्धीकरण

गोल्छाविरुद्ध अब दुईवटा शक्तिशाली निकायले छुट्टाछुट्टै मोर्चाबाट अनुसन्धान गर्नेछन्:

• सीआईबी: शेयर बजारमा भएको संगठित अपराध र ठगीमा केन्द्रित हुनेछ।

• सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभाग: गोल्छा र उनका व्यावसायिक साझेदारहरूले विदेशमा लुकाएको हुन सक्ने सम्पत्ति (विशेष गरी विगतमा पाण्डोरा पेपर्समा देखिएका लिंकहरू) र अवैध धनलाई वैध बनाएको विषयमा केन्द्रित हुनेछ।

४. विगतको दाग र वर्तमानको दबाब

गोल्छा समूहको नाम यसअघि पनि 'पाण्डोरा पेपर्स' र 'नेपाल लिक्स' जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धानमा जोडिएको थियो। ट्याक्स हेभन (कर छलीका लागि सुरक्षित देश) मानिने ब्रिटिस भर्जिन आइसल्याण्डमा गोल्छा परिवारको लगानी रहेको दाबी गरिएको थियो। अहिलेको अनुसन्धानले ती पुराना फाइलहरूलाई पनि पुनः सक्रिय बनाउन सक्ने देखिन्छ।

५. कर्पोरेट क्षेत्रमा प्रभाव

गोल्छाको पक्राउले नेपालका अन्य ठूला व्यावसायिक घरानाहरू पनि त्रसित बनेका छन्। जेन्जी (Gen Z) आन्दोलनपछि बनेको नयाँ सरकार र प्रशासनले 'क्रोनिक क्यापिटलिज्म' (शक्ति र पहुँचको आधारमा गरिने व्यापार) विरुद्ध कडा कदम चाल्ने संकेत दिएको छ। शेखर गोल्छाको पक्राउले नेपालको निजी क्षेत्रमा ठूलो पराकम्प ल्याएको छ। यदि सीआईबीले दाबी गरे बमोजिमका प्रमाणहरू अदालतमा पेस गर्न सक्यो भने, यो नेपालको इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो कर्पोरेट वित्तीय अपराधको फैसला हुन सक्छ।