नुवाकोट । रसुवातर्फबाट आएको आकस्मिक बाढीले नुवाकोटको त्रिशूली बजार र आसपासका क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ। बाढीका कारण त्रिशूली बजार आसपासका करिब ६० घर बगाएको प्रारम्भिक विवरण आएको छ भने देवीघाट क्षेत्रसमेत प्रभावित भएको छ।

पूर्वसूचना पाएलगत्तै त्रिशूली नदी आसपासका स्थानीय सुरक्षित स्थानतर्फ गएपछि हालसम्म मानवीय क्षतिको विवरण प्राप्त नभएको नुवाकोटका प्रमुख जिल्ला अधिकारी शम्भुप्रसाद रेग्मीले जानकारी दिनुभएको छ। यद्यपि, बाढीबाट भएको भौतिक क्षतिको विस्तृत विवरण संकलन भइरहेको छ।

घर र पुलमा ठूलो क्षति

अचानक आएको बाढीले त्रिशूली बजारका केही घर बगाउनुका साथै त्रिशूली नदीमाथिका दुईवटा पक्की पुलमा समेत क्षति पुर्‍याएको बताइएको छ।

बाढीको तीव्र बहावका कारण नदी आसपासका बस्ती तथा पूर्वाधारमा व्यापक क्षति पुगेको प्रारम्भिक आकलन गरिएको छ। क्षतिको वास्तविक अवस्था स्थलगत निरीक्षण तथा विवरण संकलनपछि मात्र स्पष्ट हुने अधिकारीहरूले बताएका छन्।

जलविद्युत् आयोजनामा असर

बाढीबाट त्रिशूली र देवीघाट जलविद्युत् आयोजना समेत प्रभावित भएका छन्। त्यस्तै, २५ मेगावाट क्षमताको सौर्य प्लान्टका तीनवटा ब्लक तथा सबस्टेसनसमेत बाढीले बगाएको प्रारम्भिक विवरण छ।

ऊर्जा उत्पादनसँग सम्बन्धित संरचनामा भएको क्षतिले विद्युत् उत्पादन तथा प्रसारण प्रणालीमा समेत असर पार्न सक्ने देखिएको छ। आयोजनाको विस्तृत प्राविधिक क्षति मूल्यांकनपछि मात्र क्षतिको वास्तविक परिमाण खुल्नेछ।

टिमुरेमा सुरक्षा टोलीसँग सम्पर्कविहीन

यता रसुवास्थित भोटेकोशी नदीमा बुधबार बिहान अकस्मात आएको ठूलो बाढीले टिमुरे क्षेत्रमा समेत ठूलो क्षति पुर्‍याएको अनुमान गरिएको छ।

टिमुरेमा रहेको सशस्त्र प्रहरी बलको बोर्डर आउट पोस्ट सुरक्षित रहेको भए पनि कार्यक्षेत्रमा ड्युटीमा खटिएको प्रहरी टोलीसँग सम्पर्क हुन नसकेको सशस्त्र प्रहरीका सहप्रवक्ता शैलेन्द्र थापाले जानकारी दिनुभएको छ।

उहाँका अनुसार बाढीपछि प्रभावित क्षेत्रमा रहेका सुरक्षा टोलीसँग सम्पर्क स्थापित गर्ने र उनीहरूको अवस्थाबारे जानकारी लिने प्रयास भइरहेको छ।

पूर्वसूचना र उद्धार तयारीको महत्व

त्रिशूली बजार क्षेत्रमा स्थानीयले पूर्वसूचना पाएपछि सुरक्षित स्थानमा जान पाएका कारण हालसम्म मानवीय क्षतिको विवरण नआउनु विपद् पूर्वसूचना प्रणाली र समुदायको तत्परताको महत्व देखाउने पक्ष हो।

तर ठूलो परिमाणमा घर, पुल, ऊर्जा संरचना तथा अन्य पूर्वाधारमा भएको क्षतिले नदी किनारमा बढ्दो बस्ती, पूर्वाधार निर्माण र विपद् जोखिम व्यवस्थापनबारे गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।

विशेषगरी हिमाली तथा पहाडी क्षेत्रमा केही घण्टामै नदीको बहाव अत्यधिक बढ्न सक्ने भएकाले जल तथा मौसमसम्बन्धी पूर्वसूचना स्थानीय तहसम्म छिटो पुर्‍याउने, जोखिम क्षेत्रका बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने र संवेदनशील पूर्वाधारको नियमित जोखिम मूल्यांकन गर्ने प्रणाली अझ प्रभावकारी बनाउनुपर्ने देखिन्छ।

अबको प्राथमिकता : खोज, उद्धार र क्षति मूल्यांकन

अहिले प्रभावित क्षेत्रमा सम्पर्कविहीन सुरक्षा टोलीको खोजी, स्थानीयको सुरक्षा, क्षतिको विस्तृत मूल्यांकन र आवश्यक उद्धार तथा राहत व्यवस्थापन प्रमुख प्राथमिकता बन्नुपर्ने देखिन्छ।

त्यसपछि मात्र क्षतिग्रस्त पुल, सडक, विद्युत् आयोजना तथा अन्य संरचनाको पुनःस्थापना र पुनर्निर्माणको योजना अघि बढाउनुपर्ने हुन्छ।

रसुवा र नुवाकोटमा आएको आकस्मिक बाढीले केही समयमै ठूलो जनधन तथा पूर्वाधार जोखिम निम्त्याउन सक्ने प्राकृतिक विपद्को गम्भीरता पुनः उजागर गरेको छ। घरदेखि पुल, जलविद्युत् आयोजना र सौर्य प्लान्टसम्म पुगेको क्षतिले विपद् व्यवस्थापनलाई केवल उद्धारमा सीमित नराखी पूर्वतयारी, जोखिम नक्साङ्कन, पूर्वसूचना र सुरक्षित पूर्वाधार निर्माणसँग जोड्नुपर्ने आवश्यकता देखाएको छ।

हाल सबैभन्दा महत्वपूर्ण विषय भनेको प्रभावित क्षेत्रमा रहेका व्यक्तिहरूको अवस्था यकिन गर्नु र सुरक्षित उद्धार सुनिश्चित गर्नु हो। त्यसपछि मात्र क्षतिको पूर्ण विवरण र पुनर्निर्माणको वास्तविक तस्वीर स्पष्ट हुनेछ।