मध्यपूर्वको आकाश फेरि एकपटक बारुद र धुवाँले ढाकिएको छ। अमेरिका र इजरायलले संयुक्त रूपमा इरानमाथि सैन्य आक्रमण सुरु गरेसँगै दशकौँदेखिको तनावले अब पूर्णकालीन युद्धको रूप लिएको छ। जेनेभामा भएका कूटनीतिक प्रयासहरू असफल हुनु र इरानले आफ्नो आणविक हठ नत्याग्नु नै यो विष्फोटक स्थितिको मुख्य कारक बनेको देखिन्छ।

युद्धको केन्द्रमा आणविक होड

यो सैन्य कारबाहीको मुख्य निसानामा इरानका आणविक केन्द्रहरू रहेका छन्। विगतमा पनि अमेरिकाले जिबियु–५७ (GBU-57) जस्ता शक्तिशाली बंकर बस्टर बम प्रयोग गरेर इरानको आणविक क्षमता ध्वस्त पारेको दाबी गरेको थियो। तर, ती केन्द्रहरू पुनः सञ्चालनमा आएको सूचनाले वासिङ्टन र तेल अभिभलाई सशंकित तुल्याएको थियो।

• विवादको जड: इरान युरेनियम संवर्धनलाई आफ्नो अधिकार मान्छ, जबकि अमेरिका यसलाई विश्व सुरक्षाका लागि खतरा ठान्दछ।

• कूटनीतिक विफलता: ओमान र जेनेभाका शृङ्खलाबद्ध वार्ताहरूले निकास निकाल्न नसक्नु नै सैन्य विकल्पको आधार बन्यो।

'अपरेसन रोअर लायन' र क्षेत्रीय प्रतिशोध

इजरायलले यस आक्रमणलाई 'अपरेसन रोअर लायन' (सिंहको गर्जन) नाम दिएको छ। इरानले पनि चुप नबस्ने संकेत दिँदै कतार, बहराइन, र कुवेतमा रहेका अमेरिकी सैन्य अखडाहरूलाई निशाना बनाएको छ। यद्यपि, ती क्षेप्यास्त्रहरू प्रतिरक्षा प्रणालीले आकाशमै नष्ट गरिदिए पनि यसले युद्धको दायरा इरान-इजरायल सीमाभन्दा निकै पर पुगेको पुष्टि गर्छ।

मानवीय क्षति: अल जजिराका अनुसार दक्षिण इरानका दुई विद्यालयमा भएको विष्फोटमा ५१ विद्यार्थीको मृत्यु हुनु यस युद्धको सबैभन्दा विभत्स पक्ष बनेको छ। यस्ता घटनाले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा 'कोल्याटरल ड्यामेज' र मानवअधिकारका प्रश्नहरू उब्जाउने निश्चित छ।

नेपालमा पर्ने प्रभाव र सरकारी सतर्कता

मध्यपूर्वको यो अशान्तिले नेपाललाई पनि सिधा प्रभाव पारेको छ। लाखौँ नेपाली श्रमिकहरू कार्यरत रहेको यो क्षेत्र असुरक्षित बन्दा रेमिट्यान्स र वैदेशिक रोजगारीमा धक्का लाग्न सक्छ।

नेपाल सरकारको कदम: परराष्ट्र मन्त्रालयले जारी गरेको 'ट्राभल एड्भाइजरी' ले स्थितिको गम्भीरता झल्काउँछ।

1. भ्रमण स्थगित: इजरायल र इरानको भ्रमण तत्काल रोक्न निर्देशन।

2. उच्च सतर्कता: त्यहाँ रहेका नेपालीलाई घरभित्रै रहन र दूतावासको सम्पर्कमा रहन आग्रह।

3. हवाई क्षेत्रमा प्रभाव: मध्यपूर्वका सबै उडानहरू प्रभावित हुँदा नेपाल आउने-जाने उडान तालिकामा समेत ठुलो फेरबदल हुने सम्भावना छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानी नागरिकलाई 'अतिवादी सत्ता' परिवर्तनका लागि गरेको आह्वानले यो केवल आणविक केन्द्र नष्ट गर्ने मिसन मात्र नभई, इरानमा राजनीतिक व्यवस्था परिवर्तन गर्ने गहिरो रणनीति भएको सङ्केत गर्छ। सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनीको कार्यालयनजिकै भएको विष्फोटले इरानको राजनीतिक मुटुमै प्रहार गरेको देखिन्छ।

यदि यो युद्ध लम्बिएमा विश्व बजारमा इन्धनको मूल्य वृद्धि हुने र विश्व अर्थतन्त्रमै मन्दी छाउने खतरा छ। अहिलेको अवस्थामा संयमता र कूटनीतिको पुनरोदय नै एक मात्र समाधान देखिन्छ, तर मैदानमा भने बारुदको गन्ध झन् गाढा हुँदै गएको छ।